loader

Astma oskrzelowa u dzieci – jak rozpoznać i rozpocząć leczenie?

Astma oskrzelowa nie bierze jeńców! Atakuje nawet dzieci. Choroba dobrze czuje się w ludzkim ciele, bo lekarze i naukowcy nie poznali jej jeszcze na tyle, aby w pełni skutecznie ją wyleczyć. Jak zatem rozpoznać astmę oskrzelową u dzieci i łagodzić jej objawy?

 

Przy próbie definiowania astmy oskrzelowej u dzieci należy zacząć od tego, że jest to choroba o charakterze zapalnym. Zapalenie dotyka dróg oddechowych, a uczestniczą w tym procesie różne rodzaje komórek i substancji, które te komórki uwalniają. W przebiegu procesów zapalnych uczestniczą zarówno komórki zapalne napływające do układu oddechowego (np. alergeny), jak również elementy strukturalne dróg oddechowych (1).

 

Astma oskrzelowa to najczęstsza przewlekła choroba wieku dziecięcego. Nie jest łatwo ją leczyć ze względu na niejednorodność przyczyn oraz objawów. Dodatkowo na postać choroby wpływa wiek chorego dziecka. Szczególnie w grupie dzieci do 5. roku życia obraz kliniczny astmy oraz sposoby diagnostyki przez lekarzy są bardzo zróżnicowane (2).

 

Główne objawy astmy oskrzelowej u dzieci:

  • kaszel – najczęściej suchy suchy i męczący, występuje głównie podczas snu oraz nad ranem,
  • świszczący oddech – wysoki muzyczny dźwięk (świst) słyszalny podczas wydechu,
  • trudności w oddychaniu i płytki oddech,
  • uczucie ucisku, łaskotania, gniecenia w klatce piersiowej,
  • nawracające zapalenia oskrzeli (2, 3).

 

Astma oskrzelowa u dzieci, podobnie jak astma oskrzelowa u dorosłych, charakteryzuje się nawracającymi epizodami obturacji (zmniejszenia drożności upośledzające przepływ powietrza w drogach oddechowych, a w konsekwencji duszności) drzewa oskrzelowego oraz okresowo występującymi objawami zwiększonej reaktywności oskrzeli w odpowiedzi na czynniki zaostrzające, takie jak wysiłek, ekspozycja na alergeny czy infekcje wirusowe (2).

 

Przebieg astmy oskrzelowej u dzieci różni się od tej samej choroby u dorosłych. Różnice są szczególnie widoczne u dzieci do 5. roku życia. U najmłodszych dzieci bardzo łatwo dochodzi do obturacji, zapadania się i zaczopowania wydzieliną śluzową oskrzeli. To wynika z niedojrzałości układu immunologicznego (niewystarczająco chroni przed infekcjami, w tym wirusowymi) oraz z nie w pełni rozwiniętych dróg oddechowych. Mały przekrój oskrzeli, niedostateczna sprężystość płuc, niewystarczająco rozwinięta wentylacja oboczna z powodu niedoboru porów Kohna i kanałów Lamberta, słabe mięśnie przepony – to wszystko sprawia, że astma oskrzelowa bardzo dobrze czuje się w ciele dziecka (2).

Jak leczyć astmę oskrzelową u dzieci?

Leczenie niefarmakologiczne

  • Eliminacja czynników przyczynowych – całkowita eliminacja lub ograniczenie czynników, które nasilają astmę, np. usunięcie zwierzęcia z mieszkania (alergeny zwierzęce), dokładne sprzątanie domu (roztocza), zamykanie okien i wietrzenie mieszkania nocą (pyłki roślin), dieta eliminacyjna (alergeny pokarmowe) itd.
  • Edukacja – skuteczność leczenia astmy zależy przede wszystkim od edukacji i ścisłej współpracy z pacjentami i ich rodzicami (3).

Leczenie farmakologiczne – podstawowym celem podawania leków na astmę oskrzelową u dzieci jest długoterminowe działanie przeciwzapalne, a w przypadku ataków stosowanie leków rozszerzających drogi oddechowe o natychmiastowym działaniu

  • Leki kontrolujące przebieg choroby:
    • glikokortykosteroidy wziewne (GKSw),
    • leki przeciwleukotrienowe (LTRA),
    • długodziałające beta-mimetyki wziewne (LABAw),
    • teofilina,
    • kromoglikany,
    • przeciwciała anty-IgE (omalizumab),
    • glikokortykosteroidy systemowe (GKSs).
  • Leki interwencyjne:
    • krótkodziałające beta-mimetyki wziewne (SABAw),
    • bromek ipratropium,
    • glikokortykosteroidy systemowe (GKSs),
    • teofilina o szybkim uwalnianiu,
    • krótkodziałające beta-mimetyki systemowe (SABAs) (3).

Według Światowej Inicjatywy na Rzecz Zwalczania Astmy – The Global Initiative for Asthma (GINA) cele leczenia astmy oskrzelowej u dzieci są następujące:

  • osiągnięcie i utrzymanie kontroli objawów,
  • zapobieganie zaostrzeniom astmy,
  • utrzymywanie wydolności układu oddechowego na poziomie jak najbardziej zbliżonym do prawidłowego,
  • utrzymanie normalnej aktywności życiowej, w tym zdolności podejmowania wysiłków fizycznych,
  • niedopuszczenie do nieodwracalnego ograniczenia przepływu powietrza przez drogi oddechowe,
  • unikanie niepożądanych skutków stosowanych leków,
  • niedopuszczenie do zgonu z powodu astmy (3).

 

Przy opracowywaniu planu leczenia astmy oskrzelowej u dziecka należy opierać się przede wszystkim na tym konkretnym przypadku. GINA zaleca, aby stałe leczenie przeciwzapalne stosować u dzieci, które nie spełniają kryteriów astmy kontrolowanej – objawy w ciągu dnia (świsty, kaszel, trudności w oddychaniu) występujące więcej niż dwa razy w tygodniu (3).

 

Przypisy:

  1. Krenke R. Astma oskrzelowa – aktualny stan wiedzy. Medycyna i pasje. 2009;4:2-11.
  2. Balińska-Miśkiewicz W. Astma oskrzelowa u dzieci – odrębności diagnostyczno-terapeutyczne. Farmacja Polska. 2010;66(7):504-513.
  3. Jaworska J, Lange J, Kulus M. Leczenie astmy oskrzelowej u dzieci. Alergia Astma Immunologia. 2010;15(1):5-18.

Skontaktuj się z nami

Masz pytania dotyczące chorób układu oddechowego? Nasi eksperci chętnie Ci pomogą. Od teraz kontakt ze specjalistą jest jeszcze łatwiejszy! Nasz konsultant Healthin jest zawsze przy Tobie. Otrzymuj fachowe odpowiedzi na nurtujące Cię pytania gdziekolwiek jesteś!

Skontaktuj się